Live video uitzending op 13 maart om 14.50 vanuit de Westerkerk in Amsterdam

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de nieuwsbrief
De armen uithongeren (2007)
Internationale Betrekkingen

In zijn regelmatige bijdrage in de Khaleej Times, legt Noam Chomsky uit welk verband er bestaat tussen onrust in het Midden-Oosten en de stijgende voedselprijzen voor de armen overal op de wereld.

 

Dit stuk verscheen op 15 mei 2007 in de Khaleej Times. Het is met toestemming van auteur en mediaconcern vertaald en gepubliceerd in het Nederlands. Met dank aan Globalinfo.nl.


De chaos die voortkomt uit de zogenaamde internationale orde, kan pijnlijk zijn als je aan de kant staat waar de klappen vallen die uitgedeeld worden door de macht die de structuur van die orde bepaalt. Recentelijk sprong de prijs van tortilla in veel delen van Mexico met meer dan vijftig procent omhoog.

In januari dromden in Mexico-Stad tienduizenden arbeiders en boeren bijeen op het Zocalo, het centrale plein van de stad, om te protesteren tegen de uit de pan rijzende prijs van de tortilla's.

Als antwoord tekende de regering van President Felipe Calderon een overeenkomst met de Mexicaanse producenten en groothandelaren om de prijs van tortilla's en maïsmeel beperkt te houden, wat hoogstwaarschijnlijk maar tijdelijk stand zal houden.

Gedeeltelijk is de druk van de prijsstijging van het voedselpakket van de Mexicaanse arbeiders en armen wat we het ethanoleffect zouden kunnen noemen - een gevolg van de stormloop van de VS naar uit maïs geproduceerde ethanol als energievervanger voor aardolie, waarvan de meeste bronnen natuurlijk liggen in regio's die de internationale orde nog een stuk heviger uitdagen.

Ook in de VS zelf heeft het ethanoleffect gezorgd voor de stijging van een breed assortiment voedingswaren, waaronder andere gewassen, vee en gevogelte.

Het verband tussen instabiliteit in het Midden-Oosten en de kosten om een gezin te voeden op het Amerikaanse continent is natuurlijk niet direct. Maar net zoals bij alle internationale handel, bepaalt de macht waarheen de balans doorslaat. Een belangrijk doel van het buitenlandbeleid van de VS is lang geweest om een mondiale orde te creëren waarin Amerikaanse bedrijven vrij toegang hebben tot markten, grondstoffen en investeringsgelegenheden. Het doel wordt over het algemeen "vrijhandel" genoemd, een term die snel bezwijkt als de materie goed bekeken wordt.

Het lijkt nogal op wat Groot-Brittannië, een voorganger in wereldoverheersing, bedacht in het laatste deel van de 19e eeuw, toen die vrijhandel omarmde, nadat 150 jaar van staatsinterventie en geweld de natie hadden geholpen om een veel grotere industriële macht te verkrijgen dan enige rivaal.

De Verenigde Staten hebben een zelfde patroon gevolgd. Over het algemeen willen grootmachten een zekere mate van vrijhandel aangaan als ze ervan overtuigd zijn dat de economische belangen onder hun bescherming zullen floreren. Dat was altijd, en dat geldt nog steeds, een centraal kenmerk van de internationale orde.

De ethanolboom past in dit patroon. Zoals de landbouwkundige economen C Ford Ringe en Benjamin Senauer het bespreken in de huidige uitgave van Foreign Affairs, "de biobrandstof-industrie is lang overheerst geweest niet door marktkrachten maar door politiek en de belangen van een paar grote bedrijven," grotendeels door Archer Daniels Midland, de grootste producent van ethanol. De productie van ethanol is mogelijk door omvangrijke overheidssubsidies en zeer hoge tarieven die veel goedkopere en efficiëntere op suiker gebaseerde Braziliaanse ethanol moet buitensluiten. In maart, tijdens President Bush's reis naar Latijns-Amerika, was het ene hoogtepunt een akkoord met Brazilië« voor de gezamenlijke productie van ethanol. Maar Bush, terwijl hij ondertussen vrijhandels retoriek uitkraamt voor anderen op de conventionele manier, benadrukte noodgedwongen dat de hoge tarieven om de producenten in de VS te beschermen zouden blijven bestaan, natuurlijk vergezeld van vele vormen van overheidssubsidies voor de industrie.

Ondanks de grote, door belastingbetalers geleverde landbouwsubsidies, zijn de prijzen van maïs - en tortilla's - snel blijven stijgen. Een reden is dat de industriële gebruikers van uit de VS geïmporteerde maïs in toenemende mate goedkopere binnenlandse variäteiten zijn gaan inkopen, waardoor die prijzen ook zijn gaan stijgen.

Het in 1994 door de VS aangevoerde NAFTA-verdrag zou ook wel eens een belangrijke rol kunnen hebben gespeeld, een rol die nog sterker zal worden. Een 'oneerlijk speelveld'-effect van NAFTA was dat Mexico overspoeld werd met zwaar gesubsidieerde agrobusiness-export, die de Mexicaanse producenten van het land verdreef.

De Mexicaanse econoom Carlos Salas draagt gegevens aan waaruit blijkt dat na een voortdurende stijging tot 1993, de werkgelegenheid in de landbouw begon te dalen toen NAFTA in werking trad, in de eerste plaats onder de maisproducenten - een direct gevolg van NAFTA, volgens hem en andere economen. Een zesde van Mexico's arbeidspool in de landbouw is op drift geraakt in de NAFTA-jaren, een proces dat nog steeds voortduurt en dat de lonen in andere sectoren van de economie drukt en tot emigratie naar de VS dwingt.

Het is waarschijnlijk geen toeval dat President Clinton de grens met Mexico, die daarvoor tamelijk open was, is gaan militariseren in 1994, samenvallend met de uitvoering van NAFTA.


Het "vrijhandel"regime voert Mexico van zelfvoorzienend in voedsel naar afhankelijkheid van export uit de VS. En terwijl de prijs van maïs stijgt in de VS, aangemoedigd door het bedrijfsleven en staatsinterventie, kan iedereen voorspellen dat de prijs van de producten scherp zal blijven stijgen.

In toenemende mate zijn biobrandstoffen in staat om "de armen uit te hongeren" op de hele wereld volgens Runge en Senauer, nu voedingsgewassen omgezet worden in ethanol voor de geprivilegieerden - cassave in sub-Saharaans Afrika, om maar eens eens een onheilspellend voorbeeld te noemen. Ondertussen worden in Zuid-Oost Azië tropische regenwouden gerooid en verbrand voor oliepalm voor biobrandstof en zijn er ook bedreigende milieueffecten door de productie van maïsethanol in de VS, die intensieve input vereisen.

De hoge prijs van tortilla's en andere nog wredere grillen van de internationale orde illustreren de onderlinge verwevenheid van gebeurtenissen, van het Midden Oosten tot het Midwesten, en de noodzaak om handel te regelen op basis van waarlijk democratische overeenkomsten tussen mensen, en niet tussen belangen die vooral hongeren naar winst, ongeacht de menselijke kosten, voor bedrijven die beschermd en gesubsidieerd worden door de staten die ze grotendeels in de tang hebben.

 

Over Noam Chomsky

Noam Chomsky Wereldbekende linguïst en activist. Tussen 1980 en 1992 was hij de meest geciteerde levende persoon. Verkozen tot belangrijkste intellectueel ter wereld.

Lees, kijk en luister Chomsky over:

Nieuwe artikelen en video's van Chomsky

Noam Chomsky: De vernietiging van de 'commons'

chommakHoe de Magna Carta een Minor Carta Werd. Het duurt nog enkele generaties voordat de Magna Carta, een van die grootse gebeurtenissen in de ontwikkeling van burger- en mensenrechten, duizend jaar zal bestaan. Het is nog niet geheel duidelijk of men tegen die tijd het duizendjarige bestaan van de Magna Carta zal vieren, betreuren of negeren. Dat is een zaak waar we ons nu zorgen over dienen te maken. Wat we nu doen, of achterwege laten, zal bepalen hoe de wereld eruit zal zien waarin die gebeurtenis al dan niet herdacht zal worden. Als de huidige tendensen onbelemmerd in stand blijven, zijn de vooruitzichten niet gunstig – niet in de laatste plaats omdat de Magna Carta voor onze ogen aan stukken wordt gescheurd.

Lees meer...
 
Noam Chomsky & Anthony Arnove ter nagedachtenis van Howard Zinn

Chomsky spreekt samen met Anthony Arnove ter nagedachtenis van Howard Zinn op 5 november 2011. Ze bespreken ondermeer (radicaal) passivisme, Occupy Wall Street, en het gedachtengoed en euvre van Howard Zinn.

{youtube}XvVlM5RlSe0{/youtube}

Lees meer...
 
Unpeople - 7th Edward Said Memorial Lecture

Chomsky spreekt op 5 november 2011 bij de 7e Edward Said Memorial Lezing in Australie genaamd "Unpeople".

{youtube}THrzcR6BF9w{/youtube}

Datum: Nov. 5, 2011

Lees meer...
 
The responsibility of intellectuals, redux. Using privilege to challenge the state

chomskyIn 1967, as the Vietnam War escalated, Noam Chomsky penned The Responsibility of Intellectuals, a stunning rebuke to scientists and scholars for their subservience to political power. Today we face a similar array of crises, from wars to escalating debt. What are the obligations of intellectuals in this day and age?

Original: Noam Chomsky, “The responsibility of intellectuals, redux. Using privilege to challenge the state”, Boston Review (September/October 2011)

Lees meer...
 
Was there an alternative? Looking back on 9/11 a decade later (nieuw boek)

wasHet nieuwste boek van Noam Chomsky is een heruitgave van zijn bestseller over 9/11, met een nieuw essay eraan toegevoegd. Dit essay, een terugblik op de afgelopen 10 jaar en de liquidatie van Osama Bin Laden, wordt hier als voorproefje gepubliceerd. Onderaan vind je een link naar de uitgever van het boek.

 

 

 

Lees meer...